Eski Mardin Şehidiye Mahallesi’nde bulunan cami ve medresenin Sultan Melik Mansur Nasruddin Artuk Arslan tarafından yaptırıldığı ve kendisinin de buraya gömüldüğü bilinmektedir.
Artuklu Sultanlarından Melik Nasreddin Artuk Aslan tarafından 13.yüzyıl başlarında yaptırılan bu camii ve medrese, Tarihi Mardin'in merkezinde anayol üzerindedir. Ana Kapı Anayolun seviye altında kalmış durumdadır. Harika işlemelerle bezenmiş, mükemmel taş işçiliği ile süslenmiş minaresi Mezapotamya ovasına "ben tüm güzelliğimle buradayım" dercesine bir abide olarak yükselmektedir. Camii hakkında yorum yazan arkadaşların yazılarında çok detaylı mimari bilgiler bulunmaktadır. Detaylı bilgi paylaşan arkadaşlara teşekkür ediyorum. Mutlaka okunmalıdır.
Eski mardin
Görülmesi gereken yerlerden biri
13. Yüzyılın başlarında Artuklu Sultanı Melik Nasreddin Artuk Aslan tarafından yaptırıldığı sanılmaktadır. Güney yönünde iki nefli mescidin yer aldığı revaklı avlulu ve eyvanlı medrese şeması veren yapıdaki bir çok değişiklik, onarım ve eklemelerle medresenin orijinal durumundan pek az şey kalmıştır
Harika bir yer
Yapıya yüksek ve derin bir niş şeklinde düzenlenmiş, günümüzde
sokak seviyesinin çok altında kalan bir portalden girilmektedir. Pek az kısmı
korunabilmiş olan kitabenin yer aldığı bu portalde, dış kenarda balık sırtı sütünceler
yanında, yuvarlak hatlı, üç kollu palmetleri andıran, lotus şeklindeki oyma - kabartma
taş işciliği dikkat cekicidir. Portal, beşik tonozla örtülü bir koridorla avluya bağlanır.
Bu koridorun sol tarafındaki kapı, avluya pencere açıklıkları bulunan, karşılıklı iki
sıra medrese hücresinin bulunduğu, ikinci bir dar koridora açılır. Avlunun kuzeyinde,
selsebilli bir eyvan yer alır. Avlunun doğu kanadı ise zemin + 1 katlıdır. Altta portali
avluya bağlayan koridorun güneyinde sıralı vaziyette sekiz açıklık seçilmektedir. Bunların
arkasında beşik tonozlu türbe kısmı vardır. Kuzeydeki selsebilli eyvan kemerinin
doğu kenarının bir bölümü orijinal olarak günümüze ulaşmış, restorasyonda tüm kemer
bezemesi orijinaline benzer bir şekilde tamamlanmıştır. Hiçbir iz kalmadığından
doğu kanadında da revak olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Bu kanadın özellikle
ikinci katında değişiklikler yapılmıştır. Batı kanadı önde revak sırası arkada medrese
mekanlarından oluşmaktadır. Yapının minaresi 1916 - 17 yıllarında yapılmış, eklektik
bir üslup göstermektedir. Üzerinde çeşitli yivler, burmalı sus sütünları, çifte şerefe altlıkları
ile karmaşık bir görünüme sahiptir. İki enine sahınlı ve ilk yapıldığında oldukça
süslü bir cepheye sahip olduğu anlaşılan cami kısmı, devamlı bir değişme içindedir.
1967 ve 1968’de mekan hem doğuya hem de batıya doğru genişletilmiştir. Cephesi
daha dikkat çekici elemanlara sahiptir. Bugün biri batıda diğeri doğuda beton çatılı,
camekanlı kapıdan girilen caminin cephesinde, sonda kalan kısımda, ortada bir sütüna
oturtulmuş ve sarkıtlarla, çok dilimliler gibi bezenmiş yuvarlak kemerli iki açıklık
seçilmektedir. Bunlardan sağdaki örülerek kapatılmış, soldakinin içinde ise, silmeli bir
geç devir kemeri ile kapı bırakılarak, kalan kısımları örülmüştür. Cephedeki diğer kapı
ve açıklıklar cok geç devirlere işaret etmektedir. Yalnız dikkati çeken ikinci bir husus
bu cephede bir takım bezeli taşların görülmesidir. Cami ile avlunun doğu kanadının
birleştiği köşede, Cami kuzey cephesinde alt alta uç değişik taş süslemesi yer alır.
En üsteki sekiz kollu, yıldız şeklinde silmeler içinde geometrik kufi bir yazıdır. Altta
eksik olarak kesilmekte ve bir başka taş süsleme yer almaktadır. İki taş arasına işli,
geometrik gecme motifleri olan fakat yanlış yerleştirilmiş bulunan bu işçilik bugunku
batı kapısının üzerinde, beton tavanın üstünde kalmaktadır. Burada yukarıdakinin aksine
büyük bir taş ve onun geçme parçası olduğu anlaşılan ikinci bir taş üzerinde, bir
onikigenin ortasında, altı kollu yıldız ve kenarlardan dördü üzerinde çeşitli bezemeye
sahip dört altıgen işlidir. Taş dizilerinin belli ettiği gibi, batıda minareye doğru olan ve
bugün bir kapının yer aldığı bölüm bir geç devir uzatmasıdır. Yukarıda sözü edilen uç
değişik süslemenin alt alta yerleştirilmiş olduğu kısımın hemen doğusunda bugün,
beton atkılı bir geçitten dar bir açıklığa çıkılmaktadır.
Cok guzek