شمخال، روستایی از توابع بخش باجگیران شهرستان قوچان است. شمخال نام یک نوع تفنگ قدیمی و دست ساز به زبان کردی کرمانجی بوده است. کردی کرمانجی ضرب المثلی به این مضمون دارد که «مگر تیر شمخال به تو خورده است». این ضرب المثل برای افرادی به کار می رود که در واکنش به یک اتفاق نه چندان مهم، گریه و ناله بسیار سر می دهند.
دره شمخال نزدیک شهر مرزی باجگیران در کناره شمال شرقی ایران و در نزدیکی کشور ترکمنستان واقع شده است. شروع حرکت از روستای شمخال در نزدیکی باجگیران است. طول دره شمخال از نقطه شروع در روستای شمخال تا انتهای دره در روستای درونگر 42 کیلومتر است. ارتفاع دیواره 2 طرف دره در بلندترین نقاط تا 200 متر هم برآورد شده است. این روستا در دهستان دولتخانه قرار دارد و بر اساس سرشماری سال 1385 جمعیت آن 164نفر (44خانوار) بوده است.
دره شمخال جز 10 اثر برتر گردشگری طبیعی ایران شناخته شده است.
دره شمخال که نامش را از روستای ابتدای این دره بنام شمخال گرفته است در کیلومتر ۷۰ جاده قوچان به باجگیران (در نزدیکی مرز ترکمنستان) قرار دارد.طول این دره 18 کیلومتر و دیواره کوههای اطراف دره تا حدود 200 متر هم میرسد.
افراد بومی قوچان تقریبا همه این محل رو میشناسند و خیلی ها هم این دره را طی کرده اند.برای رفتن به این دره زیبا ابتدا باید به شهر قوچان بروید.به خاطر داشته باشید که حتما سعی کنید این مسیر رو گروهی طی کنید.سفر به این دره بصورت انفرادی و یا حتی دو نفره اصلا توصیه نمیشود.چون مسیر به شکلی است که اگر مشکلی در بین راه برایتان بوجود بیاید با توجه به ارتفاع بلند و صاف دیواره دره هیچ راه خروجی جز ابتدا و انتهای دره ندارید.پی اگه وارد این دره زیبا شدین یا باید تا انتها بروید یا از نیمه راه بازگردید.مقداری طناب یا نردبان طنابی سعی کنید برای بعضی قسمتهای مسیر همراه داشته باشد.البته با کاربرد برای صخره هایی با ارتفاع بین 3 تا 4 متر.
در شهر قوچان اگر اولین بارتان است که از این دره بازدید میکنید بهتر است با محلی ها هماهنگ کنید که یک نفر مسلط به مسیر همراهتان باشد و هم بتواند هماهنگی برای رفت و آمد شما را فراهم کند.چون ماشین ها شما را صبح زود حدود 5 صبح در روستای شمخال پیاده میکنند و فردای آنروز در انتهای دره ساعت 5 غروب منتظر شما می مانند که شما را به شهر قوچان بازگردانند.پس اگر قرار شد به اینصورت دره رو ببینید پیش بینی کیسه خواب و غذا و ظرف آب و را بکنید.البته در بیشتر مسیر چشمه های زیادی هست ولی برای فردای آنروز از حدود ظهر به بعد چشمه ها کمتر میشوند.پس شما یکشب را دره دره میخوابید و 5 وعده غذا نیاز دارید.
زمان سفر حتما باید در تابستان باشد.این دره در فصول دیگر بسیار سرد و از نظر سیلابهای فصلی بسیار خطرناک هست.چون همانطور که گفتم در صورت وقوع سیلاب شما هیچ راهی برای فرار از این دره ندارید و با توجه به اینکه در بعضی از قسمتها دره بسیار باریک هست حتی جایی برای فرار از سیلابهای کوچک را هم نخواهید داشت.
علاوه بر اینکه اگه در تابستان سفر کنید میتوانید از میوه های وحشی درون دره هم استفاده کنید که شامل گردو، تمشک، انجیر ،زردآلو و. و حتی گیاهان معطر دارویی و نوشیدنی مثل کاکوتی (به زبان محلی آنخ) می شود.
بعد از هماهنگی ساعت 4 صبح ماشین های سواری بدنبال شما خواهند آمد و بعد از طی حدود 1 ساعت مسیر آسفالت تا ابتدای روستای شمخال و 1 کیلومتر مسیر خاکی شما را به روستا میرسانند.
و بعد از ان سفر شما آغاز میشود.مسیر بطور کل در جهتی که شما طی می کنید سرازیر است و معمولا به کفش کوه نیازی ندارد یه جفت دمپایی راحت و خوب و یه جفت کفش ورزشی کاملا مناسب این مسیر است.چون بعد از حدود 1 ساعت پیاده روی معمولا کف دره رو رودخانه ای از آب چشمه ها تشکیل میدهد بهتر است دمپایی به پا کنید.
صبحانه رو در دره میخورید و دوباره راه میافتید از راهنما بخواهید که مکانهایی به نام حمام اول و حمام دوم را به شما نشان دهد.از مسیر دره و سکوت و مناظر آن کاملا لذت ببرید.نهار رو هم داخل دره میل میکنید.
در طول مسیر به خاطر داشته باشید که اگر فصل تابستان بود حتما از تمشک و زردآلو و انجیر و استفاده کنید.اگه هم خوش شانس باشید معمولا به گله کبکها بر خواهید خورد.
مکان ماندن شما جایی به نام کبوتر خانه است .جایی که دره قسمتی از زیر آن خالی شده و چیزی شبیه سقف درست کرده و فضای باز و امنی دارد و مناسب اطراق شب است.فقط اگر قصد روشن کردن آتش با چوب دارید از راهنما بخواهید که هر زمان وقت جمع کردن چوب شد به شما یاداوری کند.چون در مکان خواب شما یا همان کبوتر خانه چوبی نیست.
در آن مکان چشمه وجود دارد و مشکلی برای آب آشامیدنی ندارید.
موقع خواب خوب خود را بپوشانید جون معمولا از نیمه شب به بعد حتی در فصل تابستان هوا سرد میشود.
صبح دوباره بعد از صرف صبحانه راه می افتید و براه خود ادامه میدهید.در این زمان دیگه آب کم کم زیاد شده که در یک جایی از دره یک رودخانه گرم به نام رود دربادام به این رودخانه سرد شمخال می پیوندد.که به این مکان دوآبی میگویند در اینجا میتوانید بین دو مکان پیوند آبها بایستید و کاملا تفاوت آب گرم رود دربادام و رود سرد شمخال رو حس کنید.
از حدود ساعت 3 به بعد به کشتزارهای روستاییان میرسید که بیشتر آنها شالیزار برنج است که از همین رود آبیاری میشوند.درست در نقطه ای که رودخانه به جاده قوچان – درگز میرسد جایی هست که دره تمام شده و باید سوار ماشینها شده و به قوچان بازگردید.این دره مکان زیبایی هست پس تا حد اکان همینطور برای بقیه هم زیبا نگهش دارید و آشغالهای خوب را درون کیسه ای ریخته و با خود به شهر بازگردانید چون هیچ جایی برای دفع زباله در این منطقه نیست.
بسیار دیدنی و لذت بخش
10سال هرسال شمخال رفتم بسیار عالی
Rest place