ბარალეთი - სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ბარალეთის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 1680 მ., ახალქალაქიდან დაშორებულია 16 კმ–ით.
„ამ წყალზედ (იგულისხმება ბარალეთის მდინარე) არს ბარალეთი, მცირე ქალაქი“, წერს ვახუშტი. ბარალეთი მოიხსენიება როგორც ბარალეთად, ისე ბარალისად (ს. ჯიქია). სოფელში ქართულ-სომხური შერეული მოსახლეობაა.
სოფლის ღირშესანიშნაობებიდან აღსანიშნავია ჯავახური დარბაზი: გოგოლაძეებისა და ბერძენიძეების დარბაზი, რომლის გვირგვინიც პირდაპირ კედლიდან იწყება.
სოფლის ცენტრში დგას მე-11 საუკუნის ქართული ეკლესია – ორნავიანი*შესწ. გ.ბაგრატიონის ბაზილიკა, რომლის აღმოსავლეთ კედელზე ასომთავრული წარწერაა: „[აღე]შენა ეკლესიაჲ ესე მათ ჟამთა შინა, ოდეს ლაშა მეფედ დაჯდა“. „ჯავახთუფლის“ მეფედ დაჯდომა განსაკუთრებით აღუნიშნავთ ბარალეთში. რადგანაც იმ დროისათვის (1213) საქართველოში ბაზილიკები აღარ შენდებოდა, სავარაუდოა, რომ ეს ცნობა უფრო ადრინდელი ეკლესიის აღდგენას ან შეკეთებას გულისხმობდეს. სოფლის აღმოსავლეთით, ნასოფლარ სირგვთან ახლოს, აღმართულია კარგად შენახული 6 მეტრის სიმაღლის სტელა.
სოფლის ცენტრში დგას XI საუკუნის ქართული ეკლესია — სამნავიანი ბაზილიკა, რომლის აღმოსავლეთ კედელზე ასომთავრული წარწერაა: „[აღე]შენა ეკლესიაჲ ესე მათ ჟამთა შინა, ოდეს ლაშა მეფედ დაჯდა“. „ჯავახთუფლის“ მეფედ დაჯდომა განსაკუთრებით აღუნიშნავთ ბარალეთში. რადგანაც იმ დროისათვის (1213) საქართველოში ბაზილიკები აღარ შენდებოდა, სავარაუდოა, რომ ეს ცნობა უფრო ადრინდელი ეკლესიის აღდგენას ან შეკეთებას გულისხმობდეს. სოფლის აღმოსავლეთით, ნასოფლარ სირგვთან ახლოს, აღმართულია კარგად შენახული 6 მეტრის სიმაღლის სტელა.
სოფლის ღირშესანიშნაობებიდან აგრეთვე აღსანიშნავია ჯავახური დარბაზი: გოგოლაძეებისა და ბერძენიძეების დარბაზი, რომლის გვირგვინიც პირდაპირ კედლიდან იწყება.
sop’lis ts’entrshi dgas XI saukunis k’art’uli eklesia — samnaviani bazilika, romlis aghmosavlet’ kedelze asomt’avruli tsartseraa: „[aghe]shena eklesiaჲ ese mat’ zhamt’a shina, odes lasha mep’ed dajda“. „javakht’up’lis“ mep’ed dajdoma gansakut’rebit’ aghunishnavt’ baralet’shi. radganats’ im droisat’vis (1213) sak’art’veloshi bazilikebi aghar shendeboda, savaraudoa, rom es ts’noba up’ro adrindeli eklesiis aghdgenas an sheket’ebas guliskhmobdes. sop’lis aghmosavlet’it’, nasop’lar sirgvt’an akhlos, aghmart’ulia kargad shenakhuli 6 metris simaghlis stela.
sop’lis ghirshesanishnaobebidan agret’ve aghsanishnavia javakhuri darbazi: gogoladzeebisa da berdzenidzeebis darbazi, romlis gvirgvinits’ pirdapir kedlidan itsqeba.
Ararat peoples history